این یک راهنمای جامع و تحلیل فنی از تحولات نظام فنی و اجرایی کشور در سال ۱۴۰۴ است که بر اساس آخرین بخشنامههای صادره از سوی سازمان برنامه و بودجه تدوین شده است.
در مهرماه سال ۱۴۰۴، سازمان برنامه و بودجه کشور با صدور مجموعهای از بخشنامههای کلیدی، ساختار تشخیص صلاحیت و رتبهبندی عوامل فنی و اجرایی را دستخوش تغییراتی اساسی کرد. این اصلاحات که با امضای سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان، ابلاغ شده است، نهتنها تعاریف سنتی را بازنگری کرده، بلکه معیارهای امتیازآوری و سقفهای ریالی پروژهها را نیز بهروزرسانی نموده است. برای شرکتهایی که به دنبال حفظ یا ارتقای رتبه خود هستند، درک دقیق این جزئیات یک ضرورت حیاتی محسوب میشود.
توصیه می کنیم برای اخذ رتبه با متخصصان این حوزه مشورت کنید مجموعه رتبه پارسه می تواند در کوتاه ترین زمان برای گرفتن رتبه اقدام کند.
۱. مشاوران: بازنگری در جداول اولویتبندی و حقالزحمهها
بخشنامه شماره ۱۴۰۴/۳۵۰۱۰۷ تغییرات مهمی را در آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران اعمال کرده است. این تغییرات عمدتاً بر سه محور اصلی استوار است:
الف) اولویتبندی مدارک تحصیلی (جدول شماره ۲)
در اصلاحات جدید، اولویت مدرک تحصیلی بر حسب تخصص در گروههای مختلف از جمله شهرسازی، راه و ترابری، آب، انرژی و صنعت به دقت بازنگری شده است.
- در گروه شهرسازی و معماری، مدارکی مانند برنامه ریزی شهری و طراحی شهری در اولویتهای بالا قرار گرفتهاند.
- رشتههای مهندسی عمران، مکانیک و برق بر حسب تخصصهای مختلف (مانند سدسازی یا تولید نیرو) در ردههای اولویت ۱ تا ۳ دستهبندی شدهاند.
- تطبیق رشتههای تحصیلی که صراحتاً در جداول ذکر نشدهاند، بر عهده امور تشخیص صلاحیت سازمان قرار داده شده است.
ب) سقف حقالزحمه مناسب (جدول شماره ۹)
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای رتبهبندی، تعیین ظرفیت ریالی و حقالزحمه است.
- برای تخصص «شهرسازی و طراحی شهری»، حداکثر حقالزحمه مناسب برای پایه یک معادل ۱۱,۱۵۵ میلیون ریال تعیین شده است.
- در حوزه «سدسازی»، این مبلغ برای پایه یک به ۲۰,۶۲۵ میلیون ریال میرسد که نشاندهنده وزن بالای این تخصص در پروژههای ملی است.
- تخصصهای مشترک مانند «ژئوتکنیک» و «زمینشناسی» نیز مبالغ مشخصی را برای پایههای ۱، ۲ و ۳ دریافت کردهاند.
ج) شرح خدمات (جدول شماره ۱۰)
شرح خدمات در حوزههای مختلف به منظور شفافیت بیشتر در قراردادها تدوین شده است.
- خدمات شهرسازی اکنون شامل مواردی نظیر «تابآوری شهری» و «بازآفرینی شهری پایدار» میشود.
- در حوزه ساختمان، خدماتی مانند «معماری داخلی» و «نوسازی ساختمانهای اداری و تجاری» به دقت تعریف شدهاند.
۲. پیمانکاران: تعاریف جدید و گذار به استانداردهای مدرن
بخشنامه شماره ۱۴۰۴/۳۵۰۰۹۴ تغییرات گستردهای را در حوزه پیمانکاری ابلاغ کرده که پس از شش ماه از تاریخ ابلاغ، جایگزین بخشنامههای قدیمی (از جمله بخشنامه سال ۹۹) خواهد شد.
تعاریف واژگانی جدید
سازمان برای رفع ابهام در قراردادها، تعاریف دقیقی را به ماده ۴ آییننامه اضافه کرده است:
- ساخت: خدماتی که به ایجاد کالای پیشساخته یا تجهیزات طبق سفارش در محلی غیر از سایت کارفرما میانجامد.
- احداث: عملیات ایجاد سازه، سد، نیروگاه یا کارخانه در محل (ساختگاه) متعلق به کارفرما.
- نصب: برپا کردن و پیوند دادن بخشهای مستقل یک سامانه برای بهرهبرداری.
- بهرهبرداری: خدمت مستمر جهت استفاده اقتصادی و ایمن از تأسیسات طبق برنامه مدون.
تغییرات در تخصصهای پیمانکاری
رشتههای پیمانکاری دستخوش بازنگری در زیررشتهها شدهاند:
- رشته آب: اکنون دارای زیررشتههای سدسازی، شبکههای آبیاری، سازههای دریایی و زیررشته جدید «بهرهبرداری، تعمیر و نگهداری» است.
- رشته نفت و گاز: به شش زیررشته از جمله عملیات اکتشاف، تأسیسات فرآیندی، و خطوط انتقال تقسیم شده است.
- رشته صنعت: شامل زیررشتههای صنعت، اتوماسیون صنعتی و بهرهبرداری است.
شرایط اختصاصی و ظرفیت کاری (جدول یک و دو)
- حداقل امتیاز کارکنان برای پایه یک معادل ۳,۰۰۰ امتیاز و برای پایه پنج ۱۰۰ تا ۶۰۰ امتیاز تعیین شده است.
- ضریب حداکثر مبلغ و ظرفیت در هر رشته متفاوت است؛ برای مثال، این ضریب برای رشته «نفت و گاز» عدد ۲۵ و برای «ابنیه و ساختمان» عدد ۱۲ است.
- تعداد کارهای مجاز برای پایه یک معادل ۶ کار و برای پایه پنج معادل ۳ کار تعیین شده است.
۳. شرکتهای انفورماتیکی: دیجیتالی شدن فرآیند رتبهبندی
بخشنامه شماره ۱۴۰۴/۳۵۵۹۶۹ اصلاحات مهمی را در آییننامه رتبه بندی شرکت های انفورماتیک اعمال کرده است.
- نام جدید: عنوان آییننامه به «آییننامه تشخیص صلاحیت و رتبهبندی شرکتهای انفورماتیکی» تغییر یافت.
- استعلام برخط: ارائه فهرست بیمه فقط از طریق استعلام برخط سوابق بیمه صورت میگیرد و حداقل مدت آن برای مدیرعامل ۳ ماه است.
- شرط تحصیلی مدیرعامل: از تاریخ ۱۴۰۵/۰۱/۰۱، مدرک تحصیلی مدیرعامل جدید باید لزوماً کارشناسی منطبق با جداول آییننامه باشد.
- محدودیت برای تازه واردها: شرکتهایی که برای اولین بار درخواست میدهند، حداکثر در سه رشته فعالیت میتوانند پایه ۴ دریافت کنند.
۴. قوانین مشترک و نکات کلیدی برای امتیازآوری
در تمامی بخشهای اصلاح شده، چند قانون کلی و سختگیرانه برای افزایش شفافیت وضع شده است:
- تمام وقتی کارکنان: کلیه افراد امتیازآور (مدیرعامل، اعضای هیئت مدیره و پرسنل) باید به صورت تماموقت در شرکت شاغل باشند که این موضوع با ارائه حداقل سه ماه سابقه بیمه منتهی به درخواست احراز میشود.
- قانون بازنشستگان: حداکثر یکسوم پرسنل امتیازآور میتوانند بازنشسته باشند. البته اعضای هیئت مدیره بازنشسته مشمول این محدودیت نیستند.
- دوره های آموزشی: گذراندن دورههای آموزشی برای مدیرعامل یا یکی از اعضای هیئت مدیره به عنوان پیشنیاز دریافت گواهینامه پایه ۱، ۲ و ۵ (برای اولین بار) الزامی است.
- سابقه کار: افراد امتیازآور باید حداقل ۳ سال سابقه مرتبط پس از اخذ مدرک تحصیلی در ۶ سال منتهی به درخواست داشته باشند.
۵. تحلیل استراتژیک تغییرات؛ شرکتها چه باید بکنند؟
اصلاحات سال ۱۴۰۴ نشاندهنده حرکت سازمان برنامه و بودجه به سمت تخصصیتر شدن زیررشتهها و راستیآزمایی برخط اطلاعات است. جدایی حوزههای «بهرهبرداری و نگهداری» از «احداث» در رشتههای عمرانی و صنعتی، فرصتهای جدیدی را برای شرکتهای پیمانکاری کوچکتر فراهم میکند تا بدون نیاز به تجهیزات سنگین ساختمانی، در بازارهای نگهداری وارد شوند.
از سوی دیگر، سختگیری در مورد مدرک تحصیلی مدیران در بخش انفورماتیک و پیمانکاری، لزوم بازنگری در ساختار هیئت مدیره شرکتها را پیش از تاریخهای ضربالاجل (مانند فروردین ۱۴۰۵) دوچندان میکند
جدول خلاصه تغییرات کلیدی رتبهبندی ۱۴۰۴
| موضوع | مشاوران | پیمانکاران | انفورماتیک |
| مبنای استعلام بیمه | مدارک سنتی و فیزیکی | تماموقتی با ۳ ماه بیمه | استعلام برخط سیستماتیک |
| تغییرات رشتهها | اصلاح جدول تخصصها | تفکیک احداث از بهرهبرداری | تغییر رشتههای زمینه و مرتبط |
| سقف ریالی | ابلاغ مبالغ ریالی ۱۴۰۴ | ضرایب ظرفیت بر اساس پایه | بر اساس امتیاز کسب شده |
| پیشنیاز مدیریت | – | دورههای آموزشی ابلاغی | لزوم کارشناسی مرتبط از ۱۴۰۵ |
این مقاله به عنوان یک نقشه راه اولیه تدوین شده است. با توجه به اینکه بخشنامه پیمانکاران یک دوره گذار ۶ ماهه دارد، شرکتها باید از همین امروز نسبت به تطبیق امتیازات خود در سامانه ساجات اقدام کنند تا با کاهش رتبه ناگهانی مواجه نشوند.
بدون دیدگاه